Moja definicja tego parametru to: Średnia ilość procesów w kolejce do wykonania w okresie, odpowiednio 1, 5 i 15 minut. Innymi słowy, jest to miara obciążenia systemu procesami. Anglojęzyczni czytelnicy mogą również przeczytać definicję na wikipedii.

Jak wiadomo, Unix jest systemem wielozadaniowym, czyli np. jest w stanie niby ‘jednocześnie’ wykonywać kilka procesów. Jeśli tych procesów mamy kilka, to trafiają one do odpowiedniej kolejki (we FreeBSD nazywa się ona runnable) i stamtąd mechanizm zarządzania dostępem do zasobów (sheduler), decyduje który proces ma otrzymać czas procesora, a który ma czekać. Ilość procesów w tej kolejce mierzona jako średnia, w trzech wspomnianych okresach, jest właśnie wartością Load Average.

A co się dzieje w przypadku, gdy np. mamy kilka procesów, które chcą działać jednocześnie? To mi przypomina moje pytanie ‘pomocnicze’ zadane jednemu z kandydatów:

• Ile procesów może działać jednocześnie na jednym procesorze, i do tego (jakby to miało jakiekolwiek znaczenie) 64 bitowym?
• (chwila zastanowienia i pada odpowiedź) 1024!
• Taaak? A dlaczego?
• A nie, … (znów chwila zastanowienia): 4096!
• Ok, przejdźmy do następnego pytania…

Oczywiście nie da się na jednym procesorze (1 rdzeń, bez obsługi wielowątkowości i zakładamy że jest to ”zwykły’ procesor dla jasności) wykonywać jednocześnie kilku procesów. W danej chwili może działać co najwyżej jeden proces, a reszta czeka na swoją kolej.

Warto zdać sobie sprawę z faktu, że to, że proces istnieje w systemie, nie musi koniecznie oznaczać że ma on dostęp do zasobów (CPU). Weźmy np. uruchomiony proces serwera apache, wraz z procesami potomnymi. Jeśli nikt z niego nie korzysta, po prostu sobie jest, ale nic nie robi poza oczekiwaniem na żądania. Przykładowe procesy serwera nie znajdują się więc w kolejce do wykonania.

No dobrze, to teraz jaka wartość Load Averago to dużo? To oczywiście zależy ile mamy procesorów. Jeśli mamy 2 CPU a każdy po 4 rdzenie, to mamy w sumie tych rdzeni 8. W takim przypadku jeśli parametr LA dochodzi do wartości 8, to jest to wartość graniczna po której procesy nie będą działać optymalnie, ponieważ w danym przedziale czasu jest więcej procesów oczekujących na wykonanie niż dostępnych procesorów. Skutkiem tego będzie odbieranie dostępu do procesorów obecnie działającym procesom i przekazanie tego dostępu innym znajdującym się w kolejce do wykonania. Tak naprawdę, to trzeba jeszcze odliczyć trochę mocy na pracę samego systemu.

Na koniec ciekawostka: W Linuxie sprawa wygląda trochę inaczej niż we FreeBSD, a mianowicie proces który czeka na dane z podsystemu I/O też jest wliczany do  LA.  Z punktu widzenia procesu w Linuxie jest tak, że to przecież nie jego, tylko sytemu, wina że potrzebne do działania dane nie znajdują się jeszcze w pamięci i że gdyby nie to, to on już dawno jest gotowy do wykonania. Możemy zatem zaobserwować zjawisko, gdy procesor(y) będą nieobciążone, za to dyski będą skrzeczeć jak szalone i LA będzie wynosić 100, 200 a nawet więcej.